Emocje towarzyszą nam przez całe życie, ale dla małych Dzieci są one szczególnie intensywne i nie zawsze łatwe do zrozumienia. W wieku przedszkolnym maluchy dopiero zaczynają uczyć się rozpoznawać, nazywać i radzić sobie z tym, co czują. Dla nas, dorosłych, to czas, w którym możemy pomóc im w budowaniu solidnych podstaw do zdrowego rozwoju emocjonalnego.
Akceptacja wszystkich emocji
Rozpoznawanie emocji to tylko początek. Dzieci muszą nauczyć się, że wszystkie emocje – zarówno te „negatywne”, jak złość, jak i te „pozytywne”, jak radość – są w porządku i warto je akceptować. Zamiast mówić „Nie bądź zły!”, lepiej powiedzieć: „Rozumiem, że się złościsz. Pomyśl, co możemy zrobić, żeby poczuć się lepiej”. Tego typu podejście pozwala Dziecku na wyrażanie swoich uczuć w sposób zdrowy, bez lęku przed ich oceną. Ważne, by maluchy miały świadomość, że emocje nie są czymś złym, ale naturalnym elementem życia.
Radzenie sobie z emocjami
Zrozumienie emocji to jedno, ale równie ważne jest nauczanie Dzieci, jak sobie z nimi radzić. Przedszkolaki są w wieku, w którym konflikty i frustracje pojawiają się na porządku dziennym – zabawki, które nie chcą działać, nieporozumienia z rówieśnikami, zmiany w codziennej rutynie… Każda z tych sytuacji może wywołać silne uczucia. Wtedy warto pomóc Dziecku w znalezieniu rozwiązania. Możemy zapytać: „Co możemy zrobić, żeby rozwiązać ten problem?”, „Jak możemy się uspokoić, kiedy czujesz się zdenerwowany?”. Pokazując Dziecku, że można znaleźć rozwiązanie, zamiast trwać w negatywnych emocjach, uczymy je radzenia sobie z trudnymi sytuacjami w sposób konstruktywny.
Nauka emocji przez zabawę
Zabawki i gry mogą być doskonałym narzędziem do nauki o emocjach. Gry planszowe, karty emocji czy rysowanie twarzy z różnymi wyrazami to świetny sposób na to, by maluchy nawiązywały kontakt z własnymi uczuciami i uczyły się empatii. Malowanie czy tworzenie różnych postaci w zabawie również daje Dzieciom przestrzeń do wyrażania tego, co czują. Twórczość pozwala na uwolnienie emocji w bezpieczny sposób, a przy tym rozwija wyobraźnię i umiejętności komunikacyjne.
U nas w przedszkolu – jak pracujemy z emocjami na Saskiej Kępie
W Niepublicznym Przedszkolu i Żłobku 7 Krasnoludków przy ul. Irlandzkiej 7 w Warszawie (Saska Kępa, Praga-Południe) emocje Dzieci w wieku 3–6 lat traktujemy jako codzienny temat pracy całego zespołu – nie jako „kłopot do uciszenia”.
- Złość jako niezaspokojona potrzeba – pracujemy w nurcie Pozytywnej Dyscypliny Jane Nelsen (opartej na psychologii Alfreda Adlera). Według tego podejścia każde „trudne” zachowanie Dziecka (krzyk, kopanie, odmowa współpracy) jest komunikatem o niezaspokojonej potrzebie (przynależność, autonomia, sprawczość, regulacja sensoryczna). Zamiast karać, pytamy: „Czego potrzebujesz?”.
- TUS – Trening Umiejętności Społecznych prowadzony przez Karolinę Anioła (dyrektor, certyfikowany trener TUS) – w małych grupach (4–6 Dzieci) maluchy ćwiczą rozpoznawanie emocji na zdjęciach i piktogramach, scenki radzenia sobie z odmową, prośby o pomoc, dzielenie się i czekanie na swoją kolej.
- Circle Time codziennie rano – każde Dziecko wybiera kolor lub piktogram opisujący, jak się czuje („dziś jestem zielony – spokojny”, „dziś jestem czerwony – złoszczę się”). Daje to nauczycielowi mapę emocjonalną grupy na cały dzień.
- Bajkoterapia – krótkie bajki terapeutyczne dobierane do bieżącej sytuacji (lęk separacyjny, zazdrość o rodzeństwo, początek przedszkola, śmierć zwierzaka). Po bajce zawsze następuje rozmowa i opcjonalna praca plastyczna.
- Konsultacje psychologa dziecięcego – Klaudia Markiewicz (psycholog, absolwentka SWPS) – Rodzice mogą umówić rozmowę na terenie przedszkola, kiedy chcą lepiej zrozumieć, co dzieje się z ich Dzieckiem.
- Metoda Sherborne i Sensoplastyka – kiedy Dziecko jest zalane emocjami, słowa już nie pomagają. Wtedy sięgamy po ruch (Sherborne) lub fakturę (Sensoplastyka), które pozwalają wrócić do równowagi przez ciało.
Jeśli emocje Twojego Dziecka wymagają głębszego wsparcia, zapraszamy też na nasze zajęcia terapeutyczne – terapia behawioralna, terapia ręki i SI (Integracja Sensoryczna) prowadzone są przez pedagoga specjalnego i są dostępne także dla Dzieci spoza naszego przedszkola, z całej dzielnicy Praga-Południe.
Rola dorosłych
Najważniejsze, co możemy zrobić jako dorośli, to być dla Dzieci wsparciem i wzorem. Rozmowy o emocjach, wspólne analizowanie sytuacji i wyrażanie własnych uczuć w sposób konstruktywny to doskonały sposób na naukę. Kiedy Dziecko widzi, że dorosły potrafi radzić sobie z emocjami w sposób spokojny i przemyślany, ma większą szansę, by przejąć te umiejętności.